dessen & deren (B1)

Der Mann, dessen Auto… vs Die Frau, deren Auto… — nhìn vào chủ sở hữu để chọn!

Ý chính

Đại từ quan hệ ở cách Genitiv "dessen" (của anh ấy / của nó) và "deren" (của cô ấy / của họ) dùng để nối hai câu có quan hệ sở hữu (tương đương "whose" trong tiếng Anh), và danh từ đi ngay sau chúng KHÔNG có mạo từ!

Hình dung: Chiếc cầu sở hữu thay thế cho sein và ihr

Khi ghép hai câu: "Đó là người đàn ông. Xe của anh ấy (sein Auto) màu đỏ" → chữ "sein" biến thành "dessen" (của ông ấy); còn nếu là người phụ nữ hoặc số nhiều, chữ "ihr" biến thành "deren" (của cô ấy / của họ). Vì dessen/deren đã thay cho sein/ihr rồi nên danh từ đứng liền sau tuyệt đối không thêm der/die/das nữa!

Từng bước

1. 1. Bước 1: Nhìn danh từ ĐỨNG TRƯỚC dấu phẩy (Chủ sở hữu) để chọn dessen hay deren: Đừng nhìn danh từ đứng sau! Hãy nhìn chủ sở hữu đứng TRƯỚC dấu phẩy: nếu chủ sở hữu là Giống Đực (der Mann) hoặc Giống Trung (das Kind, das Auto) → chọn "dessen". Nếu chủ sở hữu là Giống Cái (die Frau, die Firma) hoặc Số Nhiều (die Eltern, die Leute) → chọn "deren".
   Der Patient, dessen Name auf der Liste steht, wartet schon lange. — Bệnh nhân nam mà tên của ông ấy có trong danh sách đã đợi rất lâu rồi. (Der Patient = nam → dessen).
2. 2. Bước 2: Đặt danh từ bị sở hữu NGAY SAU dessen / deren (bỏ mạo từ!): Ngay sau "dessen" hoặc "deren" là danh từ chỉ vật/người thuộc quyền sở hữu (dessen Frau, deren Kinder, dessen Preis). Tuyệt đối không chèn der/die/das/sein/ihr vào giữa.
   Kennst du die Nachbarin, deren Hund immer so laut bellt? — Bạn có biết người hàng xóm nữ mà con chó của cô ấy luôn sủa rất to không? (die Nachbarin = nữ → deren).
3. 3. Bước 3: Đẩy động từ của mệnh đề quan hệ xuống CUỐI câu: Giống như mọi mệnh đề quan hệ khác, động từ được chia theo chủ ngữ của mệnh đề phụ và phải đứng ở vị trí cuối cùng của mệnh đề quan hệ.
   Die Studenten, deren Prüfungen gestern korrigiert wurden, sind zufrieden. — Những sinh viên mà bài thi của họ đã được chấm hôm qua đều hài lòng. (Die Studenten = số nhiều → deren).
4. 4. Bước 4: Kết hợp với giới từ hoặc tính từ đi sau dessen / deren: Nếu có giới từ thì giới từ đứng trước dessen/deren (mit dessen Hilfe = với sự giúp đỡ của anh ấy). Nếu có tính từ đứng giữa dessen/deren và danh từ, tính từ đó chia mạnh như KHÔNG có mạo từ (dessen neues Auto)!
   Das ist der Freund, mit dessen Hilfe ich die Wohnung gefunden habe. — Đó là người bạn nam mà nhờ sự giúp đỡ của anh ấy tôi đã tìm được căn hộ.
5. 5. Khi nào có giới từ nhảy lên đứng trước dessen / deren?: Nếu cụm danh từ được sở hữu trong mệnh đề quan hệ đi kèm một giới từ (ví dụ: mit seiner Hilfe, in ihrem Haus, auf seinen Rat), thì thứ tự chuẩn ngay sau dấu phẩy sẽ là: [Giới từ] + [dessen/deren] + [Danh từ được sở hữu], và động từ vẫn đứng cuối câu.
   Das ist der Nachbar, dessen Hund immer bellt, und die Ärztin, mit deren Hilfe ich wieder gesund wurde. — Đó là người hàng xóm mà con chó của ông ấy lúc nào cũng sủa, và nữ bác sĩ mà nhờ sự giúp đỡ của bà ấy tôi đã khỏe lại.

Quy tắc ăn điểm nhanh nhất

• Nhìn giống của CHỦ SỞ HỮU đứng trước dấu phẩy để chọn dessen hay deren: Quy tắc vàng: Nếu người/vật sở hữu ở mệnh đề trước là Giống đực hoặc Giống trung số ít → dùng "dessen"; nếu là Giống cái số ít hoặc Số nhiều (mọi giống) → dùng "deren".
• Danh từ đứng NGAY SAU dessen/deren tuyệt đối không có mạo từ!: Bản thân "dessen" và "deren" đã đóng vai trò thay thế cho mạo từ sở hữu (sein/ihr), nên danh từ được sở hữu đứng liền ngay sau nó mà không bao giờ có thêm der/die/das hay ein.
• dessen và deren KHÔNG BAO GIỜ thêm đuôi dù danh từ phía sau ở cách nào: Khác với đại từ sở hữu sein/ihr phải chia đuôi, hai từ "dessen" và "deren" là hình thái Genitiv bất biến: dù danh từ theo sau nó đang làm chủ ngữ, tân ngữ hay đi sau giới từ thì bạn vẫn giữ nguyên "dessen" hoặc "deren".

Cách nhớ nhanh & Khẩu quyết

Khi nào dùng "dessen"? (Nam & Trung) (DESSEN = SEIN)

Chủ sở hữu trước dấu phẩy là der hoặc das

• Danh từ trước dấu phẩy là Giống Đực (der Mann, der Kollege, der Chef): Das ist der Chef, dessen Sekretärin heute krank ist. (Ngoại lệ: Dù "Sekretärin" là nữ, nhưng người sở hữu là "der Chef" (nam) nên vẫn dùng "dessen"!)
• Danh từ trước dấu phẩy là Giống Trung (das Kind, das Mädchen, das Haus): Das Haus, dessen Dach repariert wird, ist sehr alt.
• Mẹo nhớ: sein (của anh ấy/nó) → đổi thành dessen (cùng kết thúc bằng -s/-n): Der Autor, dessen Buch ich lese, kommt aus Österreich.
• Chủ sở hữu là Giống đực (der) hoặc Giống trung (das) số ít → luôn dùng dessen: Der Mann, dessen Auto vor der Tür steht, ist mein Chef. Das Kind, dessen Fahrrad gestohlen wurde, weint. (Ngoại lệ: Đừng nhìn giống của danh từ phía sau (như die Tasche) mà chọn nhầm sang deren: "Der Mann, dessen Tasche...")

Khi nào dùng "deren"? (Nữ & Số nhiều) (DEREN = IHR)

Chủ sở hữu trước dấu phẩy là die (cái) hoặc die (số nhiều)

• Danh từ trước dấu phẩy là Giống Cái (die Frau, die Firma, die Stadt): Die Firma, deren Produkte weltweit bekannt sind, sucht Mitarbeiter.
• Danh từ trước dấu phẩy là Số Nhiều (die Eltern, die Kinder, die Kunden): Wir helfen den Familien, deren Häuser beim Sturm beschädigt wurden.
• Mẹo nhớ: ihr (của cô ấy/họ - có chữ r) → đổi thành deren (có chữ r): Die Kollegin, mit deren Mann ich gesprochen habe, arbeitet im zweiten Stock.
• Chủ sở hữu là Giống cái (die) số ít hoặc Số nhiều (die) → luôn dùng deren: Die Frau, deren Sohn in meiner Klasse ist, arbeitet bei der Post. Die Touristen, deren Koffer verloren gingen, warten am Schalter. (Ngoại lệ: Dù danh từ được sở hữu phía sau là giống đực (der Sohn, der Koffer), vì chủ sở hữu là die Frau / die Touristen nên vẫn phải dùng "deren")

Quy tắc vàng cho từ đi SAU dessen / deren (SAU DESSEN / DEREN)

Không mạo từ + Tính từ chia mạnh

• Không bao giờ có der / die / das / ein đứng sau dessen và deren: der Mann, dessen Fahrrad gestohlen wurde
• Nếu có tính từ đứng sau dessen/deren → chia đuôi tính từ KHÔNG mạo từ: die Frau, deren kleiner Sohn in den Kindergarten geht
• Nếu có giới từ → đặt giới từ đứng TRƯỚC dessen/deren: die Nachbarn, in deren Garten wir im Sommer grillen
• Tính từ chen giữa dessen/deren và danh từ: Chia như tính từ KHÔNG mạo từ!: Der Autor, dessen neues Buch ein Bestseller wurde, gibt ein Interview. Die Firma, deren gute Produkte bekannt sind, wächst. (Ngoại lệ: Vì dessen/deren không mang đuôi chỉ cách cho danh từ phía sau, tính từ đứng sau nó phải chia theo bảng Nullartikel (dessen neues Buch))

• Quy tắc 1 giây: Nhìn TRƯỚC dấu phẩy! Nếu là der / das → viết "dessen". Nếu là die (cái hoặc số nhiều) → viết "deren". Đừng thèm nhìn giống của từ phía sau!
• Liên hệ từ sở hữu: sein (của anh ấy/nó) ↔ dessen; ihr (của cô ấy/họ - có chữ R) ↔ deren (có chữ R).
• Kiểm tra lại câu sau khi viết: (1) Đã bỏ mạo từ sau dessen/deren chưa? (2) Động từ đã nằm ở cuối mệnh đề quan hệ chưa?

Ví dụ đời thường

• Der Kollege, dessen Computer gestern kaputtgegangen ist, arbeitet heute am Laptop. — Người đồng nghiệp nam mà máy tính của anh ấy bị hỏng hôm qua hôm nay làm việc trên laptop.
• Das ist die Ärztin, deren Praxis direkt neben der Apotheke liegt. — Đó là nữ bác sĩ mà phòng khám của cô ấy nằm ngay cạnh hiệu thuốc.
• Das Kind, dessen Eltern beide berufstätig sind, geht nachmittags in den Hort. — Đứa trẻ mà bố mẹ của bé đều đi làm sẽ đến trung tâm trông trẻ vào buổi chiều.
• Die Touristen, deren Koffer am Flughafen verloren gegangen sind, beschweren sich. — Những du khách mà vali của họ bị thất lạc ở sân bay đang khiếu nại.
• Ich suche ein Hotel, dessen Zimmer einen Blick auf das Meer haben. — Tôi đang tìm một khách sạn mà các phòng của nó có tầm nhìn ra biển.

So sánh cách chọn dessen và deren chỉ trong 1 bước

Các cặp danh từ sở hữu rất hay đi với dessen / deren trong đề B1

• der Mann, dessen Frau … (người đàn ông mà vợ của anh ấy …): Das ist der Mann, dessen Frau unsere neue Chefin ist.
• die Frau, deren Kinder … (người phụ nữ mà các con của cô ấy …): Die Frau, deren Kinder im Hof spielen, wohnt über uns.
• die Firma, deren Produkte … (công ty mà sản phẩm của nó …): Die Firma, deren Produkte wir kaufen, sitzt in Hamburg.
• der Patient, dessen Name … (bệnh nhân mà tên của người đó …): Der Patient, dessen Name aufgerufen wurde, geht ins Zimmer 3.
• mit dessen / deren Hilfe (với sự giúp đỡ của người đó): Das ist die Lehrerin, mit deren Hilfe ich die Prüfung bestanden habe.
• das Buch, dessen Autor … (cuốn sách mà tác giả của nó …): Das Buch, dessen Autor gestern im Fernsehen war, ist spannend.

Ôn từ vựng bằng Flashcard (FSRS)

Bẫy nhìn nhầm danh từ ĐỨNG SAU thay vì danh từ ĐỨNG TRƯỚC

Trong câu "Der Mann, ___ Frau nett ist", nhiều bạn thấy chữ "Frau" (giống cái) liền điền "deren". SAI! Bạn phải nhìn người sở hữu đứng TRƯỚC dấu phẩy là "Der Mann" (vợ CỦA ông ấy = SEINE Frau → phải dùng DESSEN Frau). Ngược lại: "Die Frau, DEREN Mann nett ist" (chồng CỦA cô ấy = IHR Mann → DEREN Mann).

Lỗi người Việt hay gặp

• ✗ Das ist der Mann, deren Frau im Krankenhaus arbeitet. → ✓ Das ist der Mann, dessen Frau im Krankenhaus arbeitet. — Chủ sở hữu đứng trước dấu phẩy là "der Mann" (giống đực) nên phải dùng "dessen", không phụ thuộc vào giống của từ "Frau" phía sau.
• ✗ Die Nachbarin, deren das Auto vor unserer Garage steht, ist verreist. → ✓ Die Nachbarin, deren Auto vor unserer Garage steht, ist verreist. — Sau "dessen" và "deren" tuyệt đối KHÔNG dùng mạo từ (der/die/das).
• ✗ Das ist mein Freund, dessen Vater ist Arzt. → ✓ Das ist mein Freund, dessen Vater Arzt ist. — Mệnh đề với dessen/deren là mệnh đề phụ (Relativsatz), nên động từ "ist" phải đẩy xuống cuối mệnh đề.
• ✗ Der Chef, dessen neuen Auto sehr teuer war, fährt gern schnell. → ✓ Der Chef, dessen neues Auto sehr teuer war, fährt gern schnell. — Tính từ đi sau dessen/deren chia mạnh như không có mạo từ: "das Auto" ở Nominativ → "neues Auto" (đuôi -es).

Vì sao điều này quan trọng

Mệnh đề quan hệ sở hữu với dessen và deren là dấu hiệu phân biệt rõ nhất giữa trình độ A2 và B1. Trong bài Đọc hiểu B1, hiểu đúng dessen/deren giúp bạn không bị râu ông nọ cắm cằm bà kia khi xác định ai là chủ của vật gì.

Điểm khó B1 liên quan

• Relativsatz — …, der auf dem Tisch liegt — mô tả dài trong câu.
• Relativsatz + giới từ / was — Giới từ nhảy lên đầu mệnh đề quan hệ; sau alles/nichts/das Beste phải dùng was.
• Đuôi tính từ không mạo từ — Không có der/ein đi trước thì tính từ phải tự mang đuôi -er, -em, -es, -e.
• Quy tắc dấu phẩy — Tiếng Đức đặt dấu phẩy theo luật ngữ pháp cứng, không đặt theo hơi thở.
• Mệnh đề weil/dass — weil … am Ende — động từ chạy tận cuối.
• Động từ + giới từ — "Chờ ai" là warten auf — không dịch từng từ.